Percorrendo a parroquia a través da súa toponimia

Durante o pasado verán houbo tempo para todo: as veciñas e veciños de Castelo embarcáronse nunha viaxe polo territorio e a súa memoria. Grazas ao roteiro organizado no marco do proxecto ‘Nomear Castelo’, apoiado pola Deputación da Coruña, e guiado por Ricardo Rodríguez e Miguel Vázquez, co apoio do técnico do Seminario de Onomástica da Real Academia Galega, Iván Méndez, recuperáronse máis de 350 nomes de lugares da parroquia.

Deste xeito, veciños e veciñas tiveron a oportunidade de coñecer, descubrir e axudar a recuperar os nomes tradicionais de casas, fontes, camiños e recunchos que forman parte da identidade da súa comunidade.

Dende Vilaverde ata Xalo, pasando por Folgueira, Donepedre e Castelo de Abaixo, os percorridos levaron aos participantes por espazos que, se ben parecen cotidianos, agochan historias antigas e a pegada das xeracións que os habitaron. Hai quen di que certos lugares, como o hórreo ou a Fonte da Cova, eran especiais non só pola súa función, senón tamén polo vínculo que creaban entre as persoas.

Cada topónimo converteuse nunha ponte cara á memoria colectiva: o nome dun camiño evocaba xornadas de campo, unha leira lembraba xogos infantís, e unha árbore desaparecida seguía viva na lembranza de todos.

A iniciativa recompilou estes microtopónimos nun mapa interactivo dispoñible en Galicia Nomeada, permitindo que calquera poida acceder a este patrimonio vivo non só de Castelo senón de todo o país.

A experiencia amosou que a toponimia vai moito máis alá dun simple nome no mapa: é unha forma de conservar a historia, fortalecer o sentimento de comunidade e manter viva a relación coa terra.

Grazas a iso, cada camiño de Castelo agora revive a memoria das xeracións pasadas, utilizando as palabras que recuperamos como ferramenta para devolverlle a vida ás historias que sempre estiveron alí.