Castelo: unha aldea que fai que as cousas pasen
Non queda moito para que a Travesía do Xalo volva encher a parroquia e o monte de xente. Pero en Castelo as cousas non comezan nin rematan nun día: a vida comunitaria, a memoria e o coidado do territorio están presentes ao longo de todo o ano.
Dentro dunhas poucas semanas, a Travesía do Xalo volverá encher o monte de xente. Centos de persoas chegarán a Castelo para correr, camiñar, compartir mesa e celebrar unha das citas máis importantes do calendario deportivo da contorna. Pero o que se ve ese día é só a superficie de todo o que pasa no día a día da parroquia.
Aquí, ao pé do Monte Xalo, a vida non se detén entre edicións nin entre eventos. Hai actividade, xente, conversacións, traballo e decisións conxuntas durante todo o ano.
Boa parte da vida comunitaria de Castelo constrúese arredor do traballo de tres entidades fundamentais: a Asociación Cultural Castelo Conta, a Asociación Castelo Deporte e a Comunidade de Montes Veciñais de Castelo. Entre as tres, mobilizan a unha parte moi importante da parroquia, cun nivel de implicación veciñal pouco habitual hoxe en día: máis da metade da aldea participa dalgunha forma no voluntariado, organización ou colaboración das actividades que impulsan.
Poderíamos dicir que Castelo é un lugar de xente orgullosa do seu, unha comunidade con ganas de revivir o rural e de mantelo que organiza, pensa e participa. Un espazo no que a implicación veciñal non é excepcional, senón habitual. A xente que está detrás da Travesía é a mesma que coida o monte durante o ano, que participa nas actividades culturais, que enche a taberna cando abre e que constrúe relacións que fan posible que todo isto exista.
A través do deporte, da cultura e da xestión comunitaria do territorio, Castelo leva anos desenvolvendo un modelo de dinamización local que vai moito máis alá de organizar actividades puntuais. O que hai detrás é unha vontade clara de protexer os espazos propios, poñer en valor a cultura e o patrimonio, fortalecer as relacións humanas e demostrar que o rural non é un lugar resignado a desaparecer, senón un espazo cheo de futuro se se coida e se activa colectivamente.
A Travesía do Xalo é, neste sentido, unha consecuencia natural dunha forma de vida comunitaria que entende o rural como un espazo activo, creativo e cheo de posibilidades. Un territorio que non espera a que pasen cousas, senón que as provoca.
Por iso, cando chega o día da carreira, o que se ve no monte é só unha parte da historia. A outra está en todo o que o fai posible. E por iso, Castelo seguirá sendo un lugar onde as cousas pasan, porque a xente fai que pase.