Edicións anteriores

Outra volta á festa

En 2026, o Castelo Conta celebrou a súa décimo primeira edición baixo o lema Outra volta á festa. Do 24 ao 30 de agosto, a parroquia de Castelo volveu encherse de música, humor, gastronomía, tradición, creación e, sobre todo, de persoas dispostas a compartir unha semana arredor da cultura e da vida da parroquia. A actividade, porén, comezou un mes antes, enchendo a Taberna de actividades e obradoiros, e de fitos como a eclipse ou a acollida do proxecto A Lacena Pequena.

Máis de sesenta propostas espalláronse polas aldeas e espazos de Castelo, mantendo algunhas das citas xa imprescindibles do festival e incorporando novas maneiras de contar e vivir o territorio. Os Contos de Castelo volveron poñer no centro as voces da veciñanza e a memoria do lugar; Xente Miúda reuniu a 82 nenas e nenos durante cinco mañás; e os Vermús na Taberna volveron xuntar gastronomía, música e encontro arredor do lugar de sempre.

A edición estivo tamén marcada por proxectos que miran cara ao futuro sen deixar de partir da memoria. Mulleres que Contan chegou á súa estrea no festival despois dun proceso compartido con mulleres de diferentes territorios, mentres a nova Bolsa de Creación Castelo Studio abriu unha vía para que escritoras, escritores e ilustradoras ou ilustradores poidan crear desde Castelo e en diálogo coa súa comunidade.

A música, o humor e a festa volveron ocupar os espazos da parroquia durante toda a semana, desde as sesións vermú e as foliadas ata a Noite do Castelo Conta e a romaría de San Ramón, nunha edición na que tamén se mantivo a aposta por achegar propostas culturais a diferentes lugares do territorio.

Un ano máis, o festival foi posible grazas á implicación da veciñanza, do equipo, das persoas voluntarias, artistas, colaboradoras, entidades e patrocinadoras que fan posible que Castelo siga sendo o lugar de encontro de todas e todos.

Outra volta á festa, si. E este ano, do Santiago ao San Ramón.

Dez voltas á festa

O Castelo Conta celebrou en 2025 a súa décima edición cunha proposta excepcional baixo o lema Dez voltas á festa. Foi, sen dúbida, unha das edicións máis especiais. Por primeira vez, o festival estendeuse durante dez días consecutivos, do 22 ao 31 de agosto, convertendo a parroquia de Castelo no epicentro dunha intensa programación cultural que reforzou o sentimento de comunidade xa existente e, ao mesmo tempo, acolleu a milleiros de persoas chegadas de distintos puntos de Galicia.

Ao longo de dez xornadas consecutivas, máis de cincuenta actividades espalláronse polas aldeas de Castelo, ocupando camiños, eiras, tabernas, montes e espazos comúns. Música, humor, gastronomía, actividades infantís, tradición oral, memoria e creación contemporánea conviviron nun programa ambicioso e diverso que mantivo as propostas máis emblemáticas do festival e incorporou novas iniciativas pensadas para celebrar unha década de historia compartida. A Gala dos Dez Anos, a recuperación e reapertura da taberna Casa Rodríguez, os Vermús na Taberna ou a ampliación das actividades de Xente Miúda foron algúns dos momentos máis significativos desta edición.

Un dos grandes fitos do 2025 foi a chegada do festival ao Monte Xalo. A creación dun auditorio natural no cume do monte supuxo un paso simbólico e real cara á integración da cultura coa contorna natural. Esta aposta foi posible grazas á colaboración coa Comunidade de Montes Veciñais de Castelo, coa Asociación Galega da Castaña e dos Soutos e con numerosas entidades e persoas comprometidas coa defensa do territorio. O Monte Xalo converteuse así nun espazo de encontro onde celebrar a cultura desde o respecto polo medio, poñendo en valor os nosos montes e a súa xestión sostible.

Durante esta edición tamén se reforzou a dimensión audiovisual e de memoria do festival. Presentouse Pipo, a nova serie de animación de Undodez para a Televisión de Galicia, e estreouse o documental Mulleres que contan, inspirado na experiencia previa de Mulleres de Castelo, afondando no papel da veciñanza e na transmisión da memoria colectiva desde unha perspectiva comunitaria e interxeracional. Pola súa banda, os Contos de Castelo innovaron no formato, evolucionando cara a un magazine que ampliou voces, temas e maneiras de contar.

O Día Grande, celebrado o sábado 30 de agosto, recuperou a tradicional andaina polas aldeas con pequenas contadas en diferentes paradas, culminando coa xa emblemática noite de monólogos conducida por Xosé A. Touriñán. O peche do festival chegou cunha xornada de alborada, romaría e festa compartida, na que tradición, música e encontro volveron poñer o broche a dez días inesquecibles.

Nada disto sería posible sen a implicación directa da veciñanza, verdadeira alma do Castelo Conta, sen todo o equipo detrás da organización, nin sen a colaboración de numerosas institucións, entidades e patrocinadores que fixeron posible esta edición histórica. Un traballo colectivo que reafirma unha idea que atravesou toda a edición: desde a casa máis grande ata o lugar máis pequeno, todo o mundo conta exactamente por igual.

Dez anos despois, o Castelo Conta volveu demostrar que manter viva a cultura, coidar o territorio e fortalecer o sentimento de comunidade non só é posible, senón necesario.

Outra volta á festa

Logo de varios anos asentando un modelo, a edición do 2024 trouxo unha novidade principal: os Vermús na Taberna. Pechada desde 2017, Casa Rodríguez era a única taberna de Castelo e o lugar onde a veciñanza podía reunirse, estar ao tanto das últimas novidades e facer comunidade. Durante esta edición, a taberna regresou á súa actividade enchendo de vida o centro de Castelo. Música en directo, gastronomía, baile… e moitos contos que botar.

A veciñanza tamén se volvou coas actividades da Xente Miúda, impartindo obradoiros de autocultivo, repoboación forestal, ilustración con obxectos naturais… Tamén recibiron a visita dos cabalos da Finca Abrigosa, cos que fixeron unha pequena ruta, e de Xurxo Carreño, quen deu unha pequena clase mestra de como usar internet para coidar o medio ambiente e espallar o amor pola natureza. O fin de festa da semana da cativada veu da man de Uxía Lambona e a Banda Molona nunha Polideportiva chea de pequenas e pequenos fans.

Os Contos de Castelo continuaron o seu formato podcast. Federico Pérez, Miguel de Lira, Xosé Ramón Gayoso, María Meizoso, Marta Otero Mayán e Xaime Fandiño foron os condutores desta edición. Falamos de libros, películas, saúde, remedios, lendas, xantares, festas, fútbol, deportes estraños, música, monte, territorio… e un cento de historias máis que quedaron aínda por contar.

Nos seráns, as aldeas volveron ser o centro. Cine, música, comedia, poesía… Por Castelo de Abaixo, Vilaverde, Xalo, Folgueira e o Petón, pasaron +Cuñados, Lamatumbá, Regueifando en Castelo: festa e revolución, Tiruleque, Eris Mackenzie, Máis Saaabor!, Maricarme, Muiñada e Castelo Conta Poetry Slam. Pero se houbo un protagonista absoluto, foron elas. As nosas veciñas, protagonistas do documental Mulleres de Castelo cuxa estrea tivo lugar na Eira do Ferrador na que foi a noite máis emocionante da semana. Alí chegron como as estrelas que son e deron unha lección de vida a todos os presentes.

Os grandes eventos tamén volveron á Polideportiva. O escenario principal do festival encheuse tres días consecutivos con Castelo arre ou show, Boyanka Kostova, Xabier Díaz & Adufeiras de Salitre, Sés, Dios ke te crew, Galifunk e a gran Noite de Monólogos. Os convidados deste ano foron Carlos Blanco, Lucía Veiga, David Perdomo, Isabel Risco, Federico Pérez, Oswaldo Digón, Marita Martínez, Pepo Suevos, Patricia Castrillón e Gari Garrido; nunha noite conducida por Xosé A. Touriñán.

O Día Grande, a Andaina volveu transcorrer polas aldeas e contou coa música de Os Viqueiras e a charanga Mil9 e as actuacións de Marita Martínez e Celso Sanmartín. Para a fin de festa, recuperamos a Romaría do San Ramón na que tivemos unha ruta de coches clásicos, postos de artesanía, pulpeiras, orquestra e moita, pero que moita festa. Lembramos o acontecido durante toda a semana e xa saíu algunha que outra idea para a edición do 2025.

O ano da consolidación

A edición de 2023 asentou o modelo de festival singular, con actuacións íntimas en lugares pequenos, actividades para a cativada, música e artes escénicas para grandes audiencias, roteiros pola natureza, baile, risas…  en defitiva, unha gran festa!

Os Contos de Castelo mudaron de formato, para poder ser escoitados en podcast en calquera lugar, coa axuda de grandes comunicadores como Marga Pazos, Alfonso Hermida, Moncho Viña, David Amor, Carlos Blanco, Arturo Lezcano e Nacho Carretero.

Xabier Díaz regresou a Castelo para compartir a súa música na Eira de López, Susana Seivane armou a foliada en Vilaverde e Belém Tajes presentounos a súa música logo da estrea de ‘Nena’. Pola polideportiva pasou a Familia Caamagno como unha treboada e tivemos a sorte de poder ver ao Combo Viramundo de Xoel López compartir escenario con Muchachito e Lamatumbá. Por se fora pouco, Russ pechou todas as noites como DJ residente, contando o venres coa colaboración de Artur M. Puga.

Ghazafellos e a Gramola Gominola foron os espectáculos para os miúdos, que tamén aprenderon a facer unha chea de artistadas con materiais reciclados e cousas que hai polas casas. Viviron a gran estrea de ‘Bechos’ a última serie de animación da Televisión de Galicia e aprenderon a sementar as súas propias verduras.

Nesta ocasión, a andaina do Día Grande subiu ao Xalo. Alí agardaba Abraham Cupeiro, quen ofreceu unha mestura de concerto e clase maxistral sobre instrumentos milenarios. A choiva que respectara ata o momento o día, caeu con forza na baixada á polideportiva, onde á noite tiña lugar a noite de monólogos. Nesta ocasión, os protagonistas foron Noemi Rodríguez, David Amor, David Perdomo, Rober Bodegas, Javier Veiga, Marita Martínez, Lucía Veiga, Patricia Castrillón, Pepo Suevos e Federico Pérez.

A volta do Castelo Conta

Logo de dous anos, había moita gana de festa, de risa e de baile en Castelo. Máis de 10.000 persoas pasaron polo festival na súa sétima edición. Un ano con moito teatro, ‘Somos Criminais 3’, ‘Hoy puede ser mi gran noche’, ‘As fillas bravas de Momán’ ou ‘Saaabor!’ foron algúns dos espectáculos que puidemos desfrutar en Castelo.

Caamaño&Ameixeiras deron o primeiro concerto da semana, ao que lle seguiron  Sés, que encheu a Leira de Himerio; Guadi Galego e Xabier Díaz & Adufeiras de Salitre esgotaron as entradas e Galifunk Brass e Los Mecánicos puxeron a festa no Día Grande.

A noite dos monólogos contou con Darlene e Noemi Rodríguez, Patricia Castrillón, Pepo Suevos, David Amor, Javier Veiga, Isabel Risco, Carlos Blanco, Oswaldo Digón e David Amor, con Touriñán como mestre de cerimonias.

Os Contos de Castelo homenaxearon a Finita Gay, quen desde entón preside unha das paredes do centro social de Folgueira, grazas ao mural feito polo artista ourensán Mon Devane.

A consolidación dun modelo

A edición do 2019, entre o 19 e o 24 de agosto, consolidou o modelo dun festival dunha semana de duración con programación pensada para o encontro entre xeracións a través de propostas diversas, pensadas para todo tipo de públicos.

A “xente miúda” participou de luns a venres nas diferentes actividades dirixidas aos máis cativos: xogos de sempre con Dinamo, paseos polo monte con Lois Vilar, cociña co chef Alberte Gutiérrez, monicreques con Mircromina ou creación de decoración para a festa con Noela Gutiérrez. Fieis á esencia do festival, os Contos de Castelo volveron ás aldeas para que os maiores do lugar transmitan as historias de antes coa axuda de Tone Martínez.

Durante toda a semana, a programación acolleu espectáculos como Coleccionistas, con Marcos Pereiro, Federico Pérez e Oswaldo Digón; e os concertos de Sito Sedes, Pablo Díaz Trío, Xabier Díaz e Adufeiras de Salitre e De Ninghures. Unha actividade novidosa nesta edición foi A túa cara parece que me quere soar, a particular adaptación do concurso de televisión coa participación de Xosé Antonio Touriñán, Carlos Blanco, Marcos Pereiro, Federico Pérez, Pepo Suevos, Lucía Veiga, Oswaldo Digón, Gari e Marita Martínez.

O día principal, o sábado, non podía faltar o tradicional xantar con andaina, desde vez coa animación de Os Charangos e as contadas de Celso Sanmartín e Avelino González polo camiño. Para rematar o festival, volveron os monólogos do Castelo Conta, un espectáculo conducido por Touriñán, coa música en directo da Galifunk Brass e actuacións de Carlos Blanco, David Amor, Marita Martínez e Lucía Veiga, Gari, Marcos Pereiro e Oswaldo Digón. O peche estivo a cargo do concerto de Os fillos do estramonio.

Unha semana de festa

No 2018 o Castelo Conta multiplicou a súa programación para pasar a celebrarse do 20 ao 25 de agosto, con obradoiros e outras actividades para os máis cativos, a primeira edición dos faladoiros coas máis e os máis maiores da parroquia, e distintos espectáculos de artes escénicas e comedia.

De luns a venres pola mañá os nenos e nenas puideron participar nos obradoiros de danza, música e canto con Sara Fandiño e de escenografía con Suso Montero e Noela Gutiérrez, así como nunha ruta de sendeirismo teatralizada polo Monte Xalo. Polas tardes, foi quenda dos Contos de Castelo, encontros cos maiores das aldeas das parroquias para recuperar nosa tradición oral. Nestes días, tamén houbo tempo de gozar coas artes escénicas: danza con Xacarandaina, teatro con Elefante Elegante e música con Xabier Díaz.

Pero se por algo se recorda a edición do 2018 foi pola gran carpa instalada no Campo da Festa, de 3000 metros cadrados -a máis grande instalada nunca en Galicia-, para acoller a milleiros de espectadores nos espectáculos Somos Criminais, con Touriñán e Carlos Blanco e a gala de monólogos do sábado con Xosé A. Touriñán, Marcos Pereiro, David Amor, Pepo Suevos, Eva Iglesias, David Perdomo e Oswaldo Digón, co acompañamento musical de Galifunk Brass e o fin de festa a cargo da Charanga Mekánika.

Antes, celebrouse o xantar e a andaina por Castelo con Quico Cadaval e Celso Sanmartín, coa música dos Charangos.

A primeira andaina

No 2017 o Castelo Conta celebrou a súa primeira andaina. O público asistente compartiu aquel día un percorrido polas aldeas de Castelo moi especial xunto cos mellores cómicos de Galicia.

Touriñán, Carmen Méndez, David Amor, Pepo Suevos, Cándido Pazó, Federico Pérez, Oswaldo Digón, Evaristo Calvo e Marcos Pereiro foron os encargados de descubrirlle aos camiñantes contos e historias nunha ruta con escenarios improvisados nas eiras das casas das veciñas e veciños.

Unha gran gala de monólogos e distintos concertos completaron a noite.

A comedia, protagonista

A edición do 2016 celebrouse tamén nun único día arredor da festividade de San Ramón. O Castelo Conta apostou daquela polo espectáculo Os Tristes, con Marcos Pereiro e Federico Pérez como protagonistas dunha noite de comedia á que por sorpresa se uniron Os Tigres de Maracaibo, con Xosé A. Touriñán, Pepo Suevos e David Amor á cabeza.

Un dos elementos máis lembrados desta edición foi a mexillonada preparada e servida durante a propia actuación, reforzando esa idea de festa compartida que define o festival desde os seus inicios. A xornada completouse con sorteos e sorpresas nun ambiente próximo e festivo. Esta edición pechou unha primeira etapa do Castelo Conta como evento dun único día, moi vencellado á parroquia.

Outra forma de facer a festa

Cun formato moi similar ao do primeiro ano, no 2015 o Castelo Conta celebrou a súa segunda edición polas festas do San Ramón.

As Cantareiras de Ardebullo, o dúo formado por Xosé A. Touriñán e Marcos Pereiro, xunto con Pepo Suevos e Isi, protagonizaron un cartel no que a música correu a cargo da Marcos Mella Band. Superáronse as 500 persoas asistentes, consolidando o Castelo Conta como unha cita destacada na programación de festas populares da comarca.

O nacemento do Castelo Conta

A primeira edición do Castelo Conta celebrouse en 2014 cun formato de gala de monólogos na polideportiva de Castelo que non tiña máis intención que completar a programación das festas do San Ramón, que aínda protagonizaban as grandes orquestras.

Naquel inicio subiron ao escenario Xosé A. Touriñán, Federico Pérez, Marcos Pereiro, Pepo Suevos e David Amor, coa música da Qando Band. O que comezou como un encontro entre veciñas e veciños sentou as bases dun proxecto que, co paso dos anos, evolucionaría cara a un festival cultural de referencia, sempre vencellado á comunidade, á oralidade e á identidade do territorio.